Samen maken we een tuintapijt

Draden vertellen verhalen. Borduursteken een geschiedenis. Een geschiedenis die verbonden is aan een cultuur, aan wat je van je moeder of je oma geleerd hebt. Van mijn moeder heb ik een geborduurd tafelkleed met Lelietjes-van-Dalen in mijn kast liggen. Een dierbare herinnering aan haar. Op mijn elfde leerde ik om kruissteken te borduren tijdens de handwerk-les, een les die een tijdlang in het curriculum van de school uitgestorven leek. Borduren vonden we hier jarenlang truttig en flauw. Ik ook. Maar het afgelopen jaar veranderde dat tijdens mijn expo FLOWERBOMB in samenwerking met De Vrijstaat, kunst en cultuurwerkplaats in Leidsche Rijn. Een jaar lang was ik daar de ‘artist-in -residence’ en maakte vanuit mijn reuze aquarellen van bloemen en planten een project over tuinen op de vier windstreken Noord, Oost, Zuid en West. In Het Gebouw van conceptueel kunstenaar Stanley Brouwn. Een gebouw in de vorm van een kompas. De tuin op west benoemde ik de tuin van Samen Zijn, van verbinden met anderen, van samen maken. En daar maakten we samen een tuintapijt. Met schoolkinderen, met de kinderkunstakademie, met de kinderen van het AZC Oog in Al én met hun moeders en vrouwen. En juist daar gebeurde een wonder. Wat begon als een project van vier dagen in augustus groeide uit tot een wekelijkse interculturele borduuravond tijdens de Vrouwenavond in het azc op woensdag. Met vrouwen uit álle windstreken borduurden we het tuintapijt. Elke week nam ik uit mijn moestuin een bos bloemen mee, ons inspiratiemateriaal. En we werkten door op de tekeningen en de borduurpogingen van de kinderen. De Eritrese vrouwen begonnen, eerst onwennig; wat is de bedoeling en of ik het voor ze kon doen. Maar ja, meer dan wat kruissteken had ik niet in mijn mars, dus vooruit maar, ik weet het ook niet precies maakte ik duidelijk. En toen ik een andere vrouw uit Iran op gang hielp namen de andere vrouwen het gewoon over. Met een rijkdom en vloeiende vaardigheid borduurden ze de prachtigste bloemen op het tapijt. Gevolgd door prachtige zonnebloemen van een vrouw uit Kurdistan die ter plekke haar dochter leerde borduren. Borduren is een traditie die van generatie op generatie wordt doorgegeven. Maar niet iedereen heeft dit meegekregen, wij hier in Nederland ook niet. Maar in deze avonden waar we samen zitten rondom de tafel met het tuintapijt leren we elkaar borduren met kennis van generatie op generatie vanuit alle windstreken. Een sterborduurster leert mij de ‘taksteek”. “Hier, huiswerk” zegt ze tegen me en maakt een patroontekening voor me. Draden en steken zijn een taal, uit alle windstreken, een taal van vrouwen, een kracht van vrouwen. Een taal die onze levens aan elkaar verbindt, die voorzichtig via een waaier aan kleuren soms op zoek gaat naar een woord. Via een paar woorden Nederlands, via Marokkaans Arabisch naar het Syrisch Arabisch, via Google translate, via het Engels van een dochter, via foto’s van de kinderen, haar kinderen, mijn kinderen, van moeder tot moeder, van vrouw tot vrouw. Rondom het tuintapijt zitten we samen, maken ,we samen, leer ik me te pletter, borduren we de sterren van de hemel en kom ik tot rust. Dat zie ik ook om me heen. Zachte gesprekken, enkele zinnen, soms even muziek, lachen en vaak in een ontspannen stilte. Wederkerigheid. We vormen op die avonden een krachtige, sterke cirkel. Samen. Samen hier. Verbonden door de zorg voor elkaar, door het plezier van het maken, samen maken. Verbonden door draden en steken. Levensdraden.

Jolanda Schouten

Beeldend Kunstenaar

Lid van de Vrouwenavond AZC Joseph Haydnlaan