Tips en informatie

Tips

Hier vind je tips en weetjes die van pas kunnen komen als je een activiteit organiseert voor vluchtelingen. Vragen? Neem contact op: info@welkominutrecht.nu 

(School)tijden

  • Houd bij het organiseren van activiteiten rekening met schooltijden van kinderen. Kinderen in de basisschoolleeftijd gaan elke dag naar school tot 14.15 uur. Leerlingen in de middelbare schoolleeftijd meestal tot 15.55 uur.
  • Op donderdagmiddag hebben alle azc-bewoners eigen verplichtingen waardoor ze niet altijd mee kunnen doen aan activiteiten.
  • Statushouders krijgen taallessen. Deze vinden plaats op verschillende dagen en tijden en kunnen per persoon verschillen. 

Kinderen

  • Kinderen kunnen alleen aan een externe activiteit meedoen als er een ouder of verzorger mee gaat. Houd rekening met de schooltijden (zie hierboven).
  • Vergeet de tieners niet. In het azc wonen veel jongeren, onder wie een groep van veertig jongens onder de achttien die hier zonder hun ouders en familie zijn.

Jongeren tussen de 18 en 25 jaar

  • Onder de vluchtelingen zijn veel jongeren (vaak jongens) tussen de 18 en 25 jaar oud. Deze groep heeft behoefte aan contact met Nederlandse leeftijdgenoten.

Vervoer

  • Denk na hoe mensen bij de locatie van de activiteit kunnen komen. Soms is het nodig om vervoer te organiseren. Zo kun je bijvoorbeeld mensen op (laten) halen om gezamenlijk per fiets of te voet naar een activiteit te gaan. Een groot deel heeft een fiets, maar lang niet iedereen.

Foto’s

  • Wil je foto’s maken? Vraag altijd of mensen wel op de foto willen. Wil je deze foto’s op bijvoorbeeld facebook plaatsen? Vraag daarvoor eerst toestemming. Als het om kinderen gaat, vraag dit dan ook aan de ouders of verzorgers.

Azc-regels

  • Activiteiten van derden voor azc-bewoners kunnen niet op het terrein van het azc zelf plaatsvinden.
  • Zonder afspraak met een bewoner of medewerker mag je niet bij het azc naar binnen. 

 Flexibel

  • Houd er rekening mee dat veel vluchtelingen in onzekerheid leven over hun toekomst en familie. Vaak maken ze zich zorgen. Op elk moment kan er nieuws zijn (positief en negatief). Daardoor kan het gebeuren dat mensen niet op komen dagen of onverwachts afzeggen.
  • Houd er rekening mee dat azc-bewoners tijdelijk in een opvang verblijven en na verloop van tijd (weken maanden of jaren) elders heen gaan. 

Communicatie

  • Weinig azc-bewoners spreken (goed) Nederlands. Lang niet iedereen spreekt Engels. Talen die veel gesproken worden zijn Arabisch (Syrië, Irak, Jemen), Farsi/Dari (Iran, Afghanistan) en Tigrinya (Eritrea). Meestal helpen mensen elkaar en kunnen er mensen die bijvoorbeeld Engels spreken, tolken. Met hulp van handen- en voetenwerk, vertaal-apps  (bijvoorbeeld Jibbigo Translator ) en Google Translate (kan Arabisch uitspreken), kom je een heel eind.
  • De meeste vluchtelingen willen Nederlands leren. Waar ze vooral behoefte aan hebben is het praten met Nederlanders. En dat kan natuurlijk bij elke activiteit.
  • Om het gesprek op gang te helpen, kun je foto's van je familie of gezin laten zien, een spelletje doen of samen muziek maken of luisteren. Vertel eens wat je vandaag hebt meegemaakt of wat je recent hebt gehoord. Laat kinderen tekenen.

Behoeften en interesses

  • Zoveel mensen, zoveel wensen. De bewoners zijn heel verschillend en hebben dus ook heel diverse behoeften en interesses. Veel mensen komen graag in contact met mensen buiten het azc. Ze vinden het fijn om samen te sporten, samen te klussen, te eten et cetera. Zo kunnen ze de Nederlandse samenleving leren kennen en zich richten op de toekomst. Samen bezig zijn is bovendien een goede afleiding van de dagelijkse sleur en het wachten.
  • Denk ook eens aan het betrekken van zelfstandig wonende statushouders. Die hebben minstens zoveel behoefte aan contact en activiteiten als mensen in een azc, zeker als ze op zichzelf wonen en de Nederlandse of Engelse taal nog niet zo goed beheersen.

Houding

  • Laat een gelijkwaardig contact ontstaan. Belangstelling is goed. Maar houd er wel rekening mee dat persoonlijke onderwerpen voor veel vluchtelingen pijnlijk zijn. Vraag niet zomaar naar hun vluchtverhaal bijvoorbeeld. Valt er een stilte? Vertel eens iets over jezelf.
  • Wanneer iemand zelf over zijn eigen vlucht of situatie in het thuisland begint is dit natuurlijk wel bespreekbaar.
  • Niet iedere vluchteling toont gewenst gedrag. Ga uit van gelijkwaardigheid: als iets je niet aanstaat, zeg dat dan gewoon en vraag naar de achtergrond van het gedrag als je dat niet duidelijk is. 

Samen eten

  • Als je samen eet, houd dan rekening met de eetcultuur van je gasten. De achtergronden en eet-tradities van vluchtelingen zijn divers. Een deel van de vluchtelingen die opgevangen wordt, is moslim. Zij eten halal, met vlees dat bij een halal-slager is gekocht. Dat is nooit varkensvlees. Wel wordt vis gegeten. Alcohol wordt door een aantal mensen niet gedronken.
  • Soms nemen gasten maar weinig eten en drinken van je aan. Dat kan zijn uit bescheidenheid en het niet tot last willen zijn. In sommige culturen is het heel normaal om een aantal maal aan te dringen om te eten. Je kunt een ongemakkelijke situatie evntueel voorkomen door het eten gewoon voor de gasten op tafel zetten. Eet gerust eerst zelf en moedig de ander dan aan.

Activiteiten voor mannen of vrouwen?

  • Soms vinden mannen en vrouwen het fijn om apart een activiteit te doen. Denk aan sport, koken of handwerken.

Contact houden

  • Heb je goed contact met iemand? Als je het leuk vindt, zou je dan natuurlijk ook af kunnen spreken buiten de activiteit om. Bijvoorbeeld om iets te ondernemen of Nederlands te oefenen. Op deze manier zijn al veel vriendschappen ontstaan.

Helpen bij problemen

  • Vluchtelingen worden dikwijls geconfronteerd met situaties die voor hen problematisch zijn. Denk daarbij aan de juridische procedure, huisvesting of gezinshereniging. Misschien wordt er een beroep op je gedaan voor hulp. Bedenk dan dat er professionals zijn die hier de nodige kennis over hebben, zoals bij Vluchtelingenwerk. Je kunt daarom het best doorverwijzen naar deze organisaties indien er zich problemen voordoen die betrekking hebben op thema’s zoals hierboven beschreven.

Informatie

Locaties AZC  en opvang Utrecht
Er zijn drie locaties: Joseph Haydnlaan 2A, Joseph Haydnlaan 2B en Einsteindreef 101. Het oude militaire hospitaal aan de Joseph Haydnlaan 2A is het reguliere  azc dat hier al bijna twintig jaar gehuisvest is. Hier kunnen maximaal 450 bewoners wonen; mannen, vrouwen en kinderen. Er woont tevens een groep van veertig minderjarige jongeren die hier zonder ouders gekomen zijn. Sinds kort is het azc verder uitgebreid met het 'Guesthouse’ (maximaal 150 bewoners). Dit gebouw heeft een eigen receptie, een loket van VluchtelingenWerk en een kledinguitgiftepunt.

De locatie aan de Einsteindreef (maximaal 350 bewoners) is een voormalig kantoorgebouw en functioneert nu als tijdelijke dependance. Dit gebouw heeft een eigen receptie en een loket van VluchtelingenWerk. De organisaties in dit gebouw werken nauw samen met de organisaties in Plan Einstein.

Veel informatie over de opvang van asielzoekers in Utrecht is te vinden op de website van de gemeente.

Begrippen 

Asielzoekers en vluchtelingen
Op deze site van de UNCHR kun je in het Nederlands informatie vinden over de verschillende definities en begrippen die worden gehanteerd met betrekking tot vluchtelingen.  In de praktijk worden deze woorden vaak door elkaar gebruikt. Wij gebruiken steeds de term vluchteling, ook voor asielzoekers.

Statushouder
Als vluchtelingen een verblijfsvergunning krijgen, worden ze ook wel statushouders genoemd. Een vluchteling met een 'status', heeft recht op een eigen woning. In afwachting daarvan verblijven de meeste vluchtelingen in een azc. Zie ook de site van de rijksoverheid over de huisvesting van vluchtelingen met een verblijfsvergunning.

Asielprocedure
Informatie over de asielprocedure kun je onder meer vinden op de websites van de rijksoverheid. Op de site van VluchtelingenWerk Nederland. Verder geeft ook het Centraal Orgaan opvang Asielsoekers (COA) informatie over de asielopvang en -procedure. Klik hier voor de site van het COA. 

Huisvesting
Informatie over de procedure in verband met huisvesting kun je wederom vinden op de site van het coa en de rijksoverheid.

Herkomstlanden
De meeste mensen die nu in het azc verblijven, komen uit Syrië, Eritrea, Irak, Iran en Afghanistan.      

Religie
De meeste mensen die wonen in het azc hebben een islamitische achtergrond. Denk hierbij aan de groep Syriërs, Irakezen en Iraniërs. Er zijn ook mensen uit deze landen die een christelijk geloof  aanhangen. Eritreeërs hebben meestal een orthodox-christelijke achtergrond.

Vrijwilligerswerk

Vrijwilligerswerk door asielzoekers, statushouders en uitgeprocedeerden: wat mag wel en wat niet?

Van belang voor de vraag wat wel en niet mag op het gebied van vrijwilligerswerk is het onderscheid in de volgende vijf groepen:
- Asielzoekers zonder W-document
- Asielzoekers met W-document
- Statushouders die onder verantwoordelijkheid van het COA vallen
- Statushouders die zelfstandig wonen
- Uitgeprocedeerden.

      Asielzoekers met en zonder W-document
Met een W-document kunnen asielzoekers hun identiteit, nationaliteit en het rechtmatig verblijf in Nederland aantonen. Asielzoekers krijgen een W-document zodra hun asielprocedure is gestart en zij nog geen (definitieve) beslissing op hun asielaanvraag hebben ontvangen.

Asielzoekers zonder W-document mogen geen vrijwilligerswerk doen.

Asielzoekers met een W-document mogen vrijwilligerswerk doen. Daaraan zijn wel wettelijke voorwaarden gesteld. Het moet namelijk gaan om arbeid die:
- gebruikelijk onbetaald is,
- geen winstoogmerk heeft, én
- een algemeen maatschappelijk belang dient.

Ofwel: asielzoekers met een W-document mogen geen vrijwilligerswerk doen bij een commercieel bedrijf.

Vrijwilligersverklaring
Als een asielzoeker vrijwilligerswerk gaat doen, heeft een organisatie een vrijwilligersverklaring van het UWV nodig. Het UWV controleert of er voldaan wordt aan bovengenoemde voorwaarden. Is dat zo, dan krijgt de organisatie deze verklaring.

Let op: De vrijwilligersverklaring is gericht op de werkzaamheden die de asielzoeker verricht en niet op de persoon die ze uitvoert. Indien meerdere personen dezelfde werkzaamheden uitvoeren, hoeft er dus maar één verklaring te worden aangevraagd.

Vrijwilligersvergoeding
Een vrijwilligersvergoeding is mogelijk, maar heeft negatieve gevolgen voor het eet- en leefgeld dat de asielzoeker ontvangt. Een deel ervan moet namelijk worden afgestaan aan het COA. In plaats van een geldbedrag kun je daarom een cadeaubon of een beloning in natura geven.

       Statushouders die onder verantwoordelijkheid van het COA vallen 
Asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben ontvangen worden ook wel vluchtelingen of statushouders genoemd. Statushouders vallen onder verantwoordelijkheid van het COA tot ze een woning krijgen toegewezen. Meestal verblijven deze statushouders in het AZC. Soms wonen ze tijdelijk buiten het AZC, bijvoorbeeld via de logeerregeling.
Deze groep kan zonder meer vrijwilligerswerk uitvoeren: een vrijwilligersverklaring is niet nodig.

Vrijwilligersvergoeding
Ook voor deze groep geldt: een vrijwilligersvergoeding is mogelijk, maar heeft negatieve gevolgen voor het eet- en leefgeld dat de statushouder ontvangt. Een deel ervan moet namelijk worden afgestaan aan het COA. In plaats van een geldbedrag kun je daarom een cadeaubon of een beloning in natura geven.

      Zelfstandig wonende statushouders
Ook een statushouder die een woning toegewezen heeft gekregen kan vrijwilligerswerk verrichten. Als hij of zij een bijstandsuitkering ontvangt, geldt als voorwaarde dat het vrijwilligerswerk aan de gemeente wordt gemeld. De gemeente beoordeelt of met het voorgestelde vrijwilligerswerk sprake is van onttrekking aan de arbeidsmarkt. Is dat het geval, dan kan de zelfstandig wonende statushouder het betreffende vrijwilligerswerk niet verrichten. Als dat niet het geval is, dan is er geen reden het vrijwilligerswerk niet uit te voeren.

Vrijwilligersvergoeding
De organisatie die het vrijwilligerswerk aanbiedt kan de statushouder een vrijwilligersvergoeding geven. Als de vergoeding maximaal € 95 per maand én maximaal € 764 per jaar bedraagt, heeft dit geen invloed op de bijstandsuitkering.

      Uitgeprocedeerden
Een vreemdeling die uitgeprocedeerd is of waarbij geen sprake is van rechtmatig verblijf in Nederland mag geen vrijwilligerswerk doen.

     Vrijwilligersverzekering Domstadpolis
De gemeente Utrecht biedt aan maatschappelijke organisaties die gevestigd zijn in de stad Utrecht en werken met vrijwilligers een collectieve verzekering aan: de Domstadpolis. Zie voor informatie de website van de Vrijwilligerscentrale Utrecht.